DOLAR50,45EURO55,35STERLİN66,11GRAM ALTIN5.768▲ %0,21ONS$3.556▲ %0,21BITCOIN$60.798▲ %1,19Tüm piyasalar →

Düşünüyorum!(Bilinç üzerine)

Bilinç insanlara atfettiğimiz önemli bir özelliktir, dünyada yaşarken başımıza gelen olaylar hakkında yorum yaparız, düşünürüz, ders alırız, farklı şekillerde yolumuza devam ederiz. Tüm bunlar iyi güzel fakat bilinç dediğimiz asıl şey ne, yansımamıza bakıp “bu benim! “dediğimiz noktaya ne zaman geldik ve nereye gidiyor bu bilinç? Gelin biraz düşünelim.

Bugünkü yolculuğumuz kendi içimize, bildiğiniz gibi biz de doğada yaşayan diğer hayvanlar gibi bir hayvan türüyüz fakat elbette farklı olduğumuz noktalar var. Bunlardan en çarpıcı olanı aklımız diyebiliriz, diğer hayvanlardan daha karmaşık bir beyin yapısına sahibiz, aşkı yaşarken onu bin bir şekilde yüceltme imkanına sahibiz, bir tutkumuz olduğunda bambaşka şekillerde erişebiliyoruz istediklerimize ve tatmin olma hissimiz öyle seviyelere geldi ki; mesela bazıları bir gökdelen diktiğinde kendisini daha iyi hissediyor bazıları ise sokakta yürürken bir çiçeği kokladığında, yani skalamız çok geniş ve tamamen bakış açımıza, o an bulunduğumuz ruh haline, o güne kadar yaşadığımız olaylara ve düşünce biçimimize göre değişiyor.

Tüm bunlar iyi güzel fakat hala bilincin ne olduğuna dair bir yere varamadık, aşık olmak, üzülmek, mutu olmak, tatmin olmak, bulmaca çözmek, bir uçağın projesini çizmek, bunlar bilinçli varlık olduğumuzun kanıtları mı dersiniz? Hiç sanmıyorum, sanki başka bir şey bu bilinç diye atfettiğimiz kavram. Mesela var olduğumuzu hissediyoruz, hangi hayvan var olduğunu gerçekten hissediyor ve bunu sorguluyor? Ya da hangi hayvan var olmak istemeyip tamamen öz iradesiyle intihar ediyor?

Burada varmak istediğim nokta bilinci bir metafizik kavrama bağlamak değil çünkü bilincimizin fiziksel olarak açıklanamayan bir olay olduğunu düşünmüyorum. Fakat bir gerçek var ki o da hala bilinci tam olarak tanımlayamıyoruz, hep bir gitgeller var, düşünürler birkaç kola ayrılmış durumda ve nerden baksak tutarsız nerden baksak ahmakça yorumlar mevcut etrafta, o yüzden en mantıklı olana erişmek için çabalayalım diyorum.

Vücudumuz organlardan meydana geliyor, organlarımız aynı görev için bir araya gelmiş hücrelerden ve hücrelerimiz de atomlardan, atomlar ise daha küçük yapı birimi olan sicimlerden meydana geliyor. Nereden başlasak, hücreleri ele alalım, tek başına bir hücrenin bilinci yoktur, evet canlıdır fakat tek bir hücre bilinç dediğimiz kavrama erişebilecek seviyeye gelemez, bu hücreyi bir nöron olarak düşünebiliriz. Tek bir nöron hücresinin bir bilinci yokken milyonlarcası bir araya geldiğinde ve ortak bir yapı oluşturduğunda bir bilinç sahibi olabiliyor. O zaman bilince nöronlarımızın örgütlenmesi diyebilir miyiz ya da biz nöronlar mıyız?

Bir şempanze dostumuzun yanına gidelim ve onu selamlayalım; kolları, bacakları, kafa yapısı ve hatta beden dili ile konuşması ne kadar da insancıl duruyor, kendi varlığının bilincinde midir dersiniz? Bizim kadar olmasa da, evet aslında şempanzeler varlıklarını hissedebilir ama “hey durun biraz, neden varım?” ya da “neden geldik bu dünyaya?” diye soracak kadar değil. Belki de evrimsel olarak hala kat etmeleri gereken yollar vardır karşılarında ve bir gün onlar da durup sorgulamaya başlayabilirler, ‘Maymunlar Cehennemi’ adlı filmde bu konu güzel işlenmiş, izlemediyseniz öneririm.

Aslında sadece insan odaklı değil de tüm hayvanlar alemine baktığımızda, bilincin kırıntılarına her türlü canlıda rastlarız. Şu an bildiğimiz kadarıyla bizim ulaştığımız seviyeye ulaşmış bir hayvan yok dünya üzerinde, bizler yüce varlıklar olarak… hayır, hayır diğer hayvan türlerinden daha özel veya yüce değiliz. Sadece onlardan daha ileri seviyede evrimleşmiş beyinlere sahip hayvanlarız. Bu bizi özel yapar mı? Hiç sanmıyorum çünkü kuşlar da uçabiliyor, o zaman uçabildikleri için en yüce varlıklar biziz desinler, ya da köpekler mükemmel koku duyuları olduğu için en üst varlık biziz desinler, yani bunun sonu yok, evet bilinçli varlıklar olarak, sorgulamaya başladık, yazılar yazıyoruz, evreni keşfediyoruz, doğa yasalarını açıklıyoruz fakat bunları yapıyoruz diye insanlar yücedir diyemeyiz. Diğer tüm hayvanlar gibi atalarımızdan evrimleştik.

Şunu söylemeliyim ki, bilincin tam olarak ne olduğuna dair net bir tanım yok, o yüzden bu yazıyı okuduktan sonra “aa evet bilinç buymuş demek ki” demeyeceksiniz, bunu kimse diyemez, benim yapmaya çalıştığım şey bilinç üzerine sorgulamak, yani “aa evet bak bilinç belki de budur ama bu da olabilir” diyebilmek. Ve metafizik kavramlara girmeden yapacağız bunu.

Bilinci yalnız başına değil de kültür evrimiyle bir arada inceleyelim, bugüne kadar binlerce yıldır bir kültür birikimine sahibiz ve bu birikim bizim şu an dünya üzerinde yapmış ve yapacak olduğumuz her şeyin temelini kapsıyor. Uzaya bir roket fırlatılacaksa kültür birikimimizden faydalanıyoruz, bir hastalık iyileştirildiğinde de bu böyle, bilinci sorgulayan bir insan yazmaya başladığında da. Yani baktığımız zaman bilinç, farkındalık, kültür birikimiyle gelişen bir şey, bundan 2 bin yıl önceye gidersek eğer karşımıza çıkacak olan insanların zekası bizden geri veya ileri olmayacak, ortalama bizimle aynı zekada insanlarla karşılaşacağız ve içlerinden bir bebeği alıp günümüze getirsek, evet pekala, aşılarını olduktan sonra genetik bir problem de çıkmazsa, bizim gibi yaşayabilir, üniversiteye gidip diploma alabilir ve öğretmen olabilir. Yani beyin saf olarak incelendiğinde çok büyük farklar yok. Fakat yine geriye dönelim ve yaşı ilerlemiş bir insanı alıp günümüze getirelim, işte orada ortalık karışır çünkü o artık yaşadığı dönemin bilincine sahip bir birey olarak yetişmiş bir insan ve günümüz dünyasının bilincine ayak uyduramaz. Üzgünüm dostum ama seni geri götürmek zorundayız. Gördüğünüz gibi bilinç farklı bir kavram, zeka farklı bir kavram. Bilinç daha çok edinilen bir şey gibi duruyor ama burada uyarmalıyım ki bilinç ve zeka arasında da önemli bir ilişki var çünkü bilinç edinilen bir kavram diyebiliriz fakat bunu yeterli altyapıya sahip olmadan yapamaz. Bir örnek olarak bilgisayarı düşünebiliriz. Donanım olarak zayıf bir bilgisayara istediğiniz kadar mükemmel işletim sistemi kurun, çalışmayacaktır. Şempanzelerin neden bizim kültürümüzden ve bilincimizden faydalanıp hemen bizimle aynı seviyede bir bilince sahip olamadıklarının sebebi bu olabilir.

Bilinç zekasız var olamaz, zeka ise bilinçsiz zayıf bir varlık gösterir. Zekamızı bu seviyeye getiren olgu evrimsel süreçtir ve evrim yasaları doğada işler, yani aslında bakarsanız doğa zekamızı geliştirdi. Bir noktada zekamız bilincin oluşmasına sebep oldu ve bilincimiz zekamızı besledi. Bilinç zekanın gelişimine zekanın gelişimi de bilincin gelişimine sebep olmuş olabilir.

Sonuç olarak bilinç ve zeka diye iki farklı kavramlar uğurluyorum sizleri, ileride daha ayrıntılı inceleyebiliriz. Bugün yaptığımız şey sadece genel bir düşünce deneyi oldu. Bilimle, felsefeyle kalın ve tarihle yargılayın..

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir