Bundan 2 sene önce ‘Bütün her şey hemen bugün dijitalleşecek, okullar bile’ deseler, sanırım cevabım ‘Çok iyi, Dünya’nın bu dijitalleşmeye ihtiyacı var hem de hiç geç kalmadan’ der, fütürist ‘Elon Muskvari’ naralar atardım. Şimdi ise bütün bunlar ‘zoraki’ olarak gerçekleşirken hayal ettiğim dijital bir robot gibi olmayı hissedemiyorum.
Pandemi süreci ile birlikte diğer bazı sektörlerde olduğu gibi öğrenci eğitiminde de zorunlu olarak ‘online’ sürece geçildi. İlk başlar fazla yazılıp çizilmese de ‘evden eğitim’ tartışmalarının fikir erkanları, bu krizi fırsata çevirmek için tekrardan düşüncelere giriştiler. Öğrenciler de hasbelkader mutlu, yoğun öğretim trafiğinde ‘kısa bir mola’ hak ettikleri kanısındaydılar.
Günler böyle devam ederken, hükümetin açıkladığı ‘Pandemi nedeniyle 3 haftalık tatil’ süresiz uzatılmaya mahkum hale geldi. Artık okul zilleri bilgisayar kodlarının ve internet ağlarının bağlantısında çalarken, ben de dahil olmak üzere ‘yenilik ve teknoloji’ meraklılarının yüzüne soğuk bir toplumsal gerçek suyu çarpıldı.
Derse katılım -teknik aksaklıklar gibi üniversite yönetimlerinin online eğitime yetersiz bütçe aktarımları sonucu sorunlar hariç- neredeyse yüz yüzenin çeyreği kadar yoktu. Evlerine çekilen öğrenciler, birbirleri arasında sınıf ortamındaki kadar eşit ve sıradaş değildi. Bunlar tabii öğrencilerin sorunu değil, fırsat eşitsizliği yaratan ekonomik barbarlıktandı.
Kimisi köyünde internet çekim gücünün zayıflandığından şikayetçi oldu, kimisi ise internet çekim gücünün zayıflığına bile şikayet edecek düzeyde teknolojik cihazı olmadığından… Yani ülkedeki online eğitim, teknoloji sevdalıların hayallerine erişmeye yol bile alamadan söndü. Tabii bunlar onların da suçu değildi. İlk defa öğrencilerin değil, yöneticilerin ve sistemin ‘sınıfta kaldığını’ bu kadar net gözümüzde resmediyorduk.
Teknolojik cihaz ve interneti yeterli olanlar ise üniversitelerin sunduğu sitelerin ‘yoğunluk’ bahanelerine zincirlenmiş, hak ederek kazandıkları eğitimi yine alamaz olmuşlardı. Erişimi sağlayamıyorlardı. Bütün bunlar yetmezmiş gibi üniversitelerin bazıları radikal kararlarına devam ettiler ve içinden çıkılamaz olan problemleri iyice bataklığa doğru sürüklemeye mecbur kıldılar.
Sınavlar yaklaşırken öğrenciler, birbirleri ile iletişim kurmakta sıkıntı çekerken bir de kamera zorunluluğu olan katılımlar gerçekleştirmeye sürüklendi. Bu süre zarfında aylık internet kotasını yetiremeyenleri kimse düşünmez iken, kırsal alanlarda yaşayanlara ise rektörlükler tarafından SMS atılıp küstahca ‘Bu sene okulu dondurmak isterseniz, hiçbir sebep vermenize gerek kalmadan bunu gerçekleştireceğiz’ dediler. Oysaki sebepler belliydi: Fırsatların eşitsizliği, temel ihtiyaçların edinme zorluğu ve yoksulluk.
Bunları görmezden gelmek isteyen rektörlükler, kendi bütçelerinin kesesini de öğrencilere ‘güvenmediğinden’ onlara aynalar göndermekle ilk kez açtılar. Hedef, aynaları kameradaki öğrencinin arkasına koyup öğrencilerin ‘kopya’ çekmediklerinden emin olmak istemeleriydi. Oysa bunun ne yasal meşruluğu vardı ne de öğrencilere verimlilik sağlamanın bir göstergesiydi… Aksine mevcut durumu daha da zora sokmaktan başka bir şey değildi.
Öğrencilerden bir kesimi okulları dondurma ‘tercihi’ vererek elenmiş, bir kesimi ev ortamlarının müsait olamayışından ayrılmış ve bir grup, belki var belki yok, eğitimler devam edilmeye çalışılmıştır. Bugün de hala, bu süreç böyle devam etmektedir. Kim bilir, öğrencilerin zaman zaman seslerini duyurdukları isyanları olmasa, bu üniversite yönetimleri daha neler, ne zorluklar çıkaracaktı!
İşte, o muazzam ‘ütopya’ hayali ile başlayan online eğitim ve dijitalleşme toplumsal gerçeklikler karşısında ezilmiş ve karamsar bir hal almaya yüz tutmuştur. Bu süreç hâlâ devam ederken ne kestireceğini bilmek, öngörebilmek pek mümkün değil. Fikrin iyi niyetli olsa bile, gerçeklerle yüzleştiğinde sınıfta kaldığından, eğitim herkesin hakkı deyip pandemi önlemleri içerisinde yüz yüze eğitim talep etmek, tüm bu faktörleri değerlendirdiğimizde en rasyonel çıkış olacaktır.
Çünkü bir gün geldiğinde evlerinde kalan o öğrenciler, hali hazırdaki toplumsal yozlaşmanın ürünü haline gelir şekilde çürümesi içten bile değildir. Kendilerini özgür hissettikleri ve eğitim açısından kazanım elde edebildikleri yuvalarına, kampüslerine dönmesi şarttır. Fikren ölümler, bedenen ölümlerden çok daha elzem çok daha uzun zamanlı esef verici hadiselere toplumsal açıdan gebedir diyor, bu yazımı;
İstanbul’da EBA’ya erişmek için komşusundan internet çekerken çatıdan kayıp düşerek hayatını kaybeden 8 yaşındaki Çınar Mert’e ve onun gibi zorluklarla boğuşan öğrenci arkadaşlarımın isyanına yayınlıyorum.
Eşit bir eğitim mümkün, öğrenciler kampüslere!
