Yapay zekanın gün geçtikçe geldiği otomatize hal artık yelpazesi geniş çıktılar üretiyor. Yeni sosyal medya platformları tek tuşla üretildiği gibi mevcutların içinde de yüzlerce site ve oyun dolaşıyor. Bunların en yenisi ve en ilgi çekicisi hiç şüphesiz 8 Milyarda 1 simülasyonu.
İlk bakışta “Claude ile yapıldım” diye bağıran bu site, Birleşmiş Milletler’in (BM) ülkeler bazında verilerine dayanarak sizi rastgele bir hayata atıyor ve minimal kararlarla karşı karşıya bıraktırıyor. Bu kararlarla yaşınız ilerledikçe kendi hayatınızı şekillendiriyorsunuz ancak Uganda’da doğan bir çocuk ile Belçika’da doğan bir çocuğun kaderi hiçbir zaman aynı olmuyor.
Bazen doğar doğmaz, bazen ise genç yaşta hastalıktan öldüğünüz bu simülasyon, size her şeyin nedeni de açıklamak zorunda. Nüfusa oranla en yüksek doğumların gerçekleştiği ve muhtemelen oyunda da en çok oynanan Hindistan simülasyonunda ilk yaşınızda ölürseniz, oyun bunun BM verileri ile istatistiğini sunuyor ve hissettiğiniz şaşkınlığın içerisine bir de keder ekliyorsunuz.

Peki ben bu oyunu neden sevdim? İşin bu kısmında, başkasının hayatını oynamak var. Yaklaşık yarım saat-bir saat arasında süren bir hayatta onlarca kararı art arda veriyorsunuz. Genç yaşınızda çalışmanız gerektiğini, kötü işten erken ayrılmanız gerektiğini biliyorsunuz. Çünkü geçindirmeniz gereken bir aile, ödemeniz gereken borçlar olabiliyor. Bu da şu farkındalığı oluşturuyor. Ben genç yaşımda bu risklerin ne kadarını alıyorum ya da oyundaki yıllık odağı seçerken, benim gerçekteki odağım nerede?
Bu sorular ve oyunda jet hızıyla değiştirdiğim başkasının hayatları, kendi hayatıma ister istemez ışık tuttu. Zamanın bir o kadar hızlı geçerken aslında yaşarken de yavaş olduğunu, yaşarken simülasyondaki gibi dışarıdan hayata bakma erdemimizin olmadığını fark ettim. Daha doğrusu bunu derinlemesine hissettim. Örneğin yıllık gelire göre şekillendirdiğim simülasyonu sürdürürken, benim yıllık gelirimi yeni öğrendiğimi ve bu yıllık gelirle geleceğimi inşa etmenin mümkün olmadığına gözlerimi açtım.
Oyunda verdiğim o tek tuşla, hızlı ve doğru kararlar; düşündüğüm ailem, geleceğim, gerçekte hiç yoklar. Oynadığım birkaç hayat sonrası kendime haksızlık ettiğimi ve zamanın henüz 1x’inde iken (simülasyonda 16x’e kadar hızlandırılmış oynayabiliyorsunuz) bir şeyler yapmam gerektiğini düşündüm.
Sonuç olarak, simülasyonun farklı ülkelerde farklı cinsiyet ve yönelimlerinde zorluklarını yaşamak bir yana, bir de kendi hayatımıza yönelik kıyasında bizlere uyandırdığı çok zengin hisler var. Bunların çıplaklığıyla oyunu sonlandırmak ve bir saatlik uzun yaşamın ardından boş duvarlara bakmak, “Bir şeyler yapmalı” gerçeğini yüzümüze çarpıyor, evet, bir şeyler yapmalı…

