DOLAR50,45EURO55,35STERLİN66,11GRAM ALTIN5.766▲ %0,22ONS$3.555▲ %0,22BITCOIN$60.747▲ %1,24Tüm piyasalar →

Değer Algoritması / Mini Kitap

İnsan ve Sevgi

‘Ben sizin fikirlerinizi değiştiremem. Fikirler kitap ve bilgi ile değil eylem ile değişir.’ – Emin Şanlı

Çok yaklaştım. Neredeyse her şeye sahip oluyordum. Sonundaydım sonun, sonsuzluğun sonunda. Bir adım ötesi yok denecek kadar çok yaklaştım. Görkemliydim. Heybetliydim. Gökte meteor, yerde fırtınaydım. Bu kitabımızın giriş cümlesi. Şimdi siz okuyucularımla birlikte tekrardan bir adım ötesi olmayacak yere gidiyoruz. Birlikte başaracağız. İnsanlık bir iken, yaşam tek iken güzel. Bu küreselleşme değil, şahsiyetleşme felsefesidir. Şahsiyet’i hatırlayın.

‘Lanet olsun, ateşimizi yaktık bu gece. Fazlasıyla karanlık yeryüzü fakat aydınlatıyor yıldızlar gökyüzünü. Ateşi bulmamız soğumamızdan. İyiyiz bugünlerde karnımız tok. Orman hayvanları ile avlanarak geçer günlerimiz. Eşim 6.çocuğumuzu doğurmak üzere. Onu seviyorum. Çalıdan çırpıdan korunuyoruz şimdi. Dün gece hiç görmediğimiz bir işaret geldi gökyüzünden. Yeryüzünü bir aydınlattı, etraf masmavi. Çizgili bir inişi var. Ateşimizi söndürdü. Soğuktan birbirimize sarılarak ve korkudan titreyerek uyuduk. Ağaçlar alev aldı ormanda. Küçük çocuğum duvara çizmiş resmini. Devasa bir ışıktı. Ondan sonra yağmur başladı yine ıslandık. Güneşi bekleriz kurumak için. Fakat bu işaretin ne olduğunu da bilmemekteyiz. Yine gelmesinden endişe duyuyoruz. Dostumla konuştum bu konuyu o da görmüş. Bizim sahibimizin bir uyarısıdır bu, dedi. Bizim sahibimiz mi vardı? Kötü işler yapıyormuşuz, o sebeple uyarmış. Benim çocuklarımı doyurmaktan başka bir işim yok. Dostum biraz meraklıdır böyle konulara. Geceleri yıldızları falan sayar. İsim vermiş o işarete. Şimşek Tanrısı… Dün geceden itibaren her gece tapınırız ona, biz tapındıkça gelmeyecektir dedi dostum. İlk gün başarılı geçti, hadi bakalım. Şükürler olsun ona, sahibimiz çok yaşa! Bizi çok düşünür biz de onu. Kurbanlarımız onadır.’
Tarih öncesi çağlarda yazı olsaydı böyle bir metin ile karşılaşmamız çok mümkündü. Bu insanın Tanrı’yı tanıma hikayesidir. Korku ile başlayan bir serüvenin ilk gecesi.

Bizler insan ırkı olarak diğer ırklara nazaran az ama bize göre çok yılları geçirmiş olan bir toplumuz. Ağaç damlarından mağaralara, mağaralardan yerleşkelere, yerleşkelerden göklere uzanan bir gelişim aşamasıyız. İnsanın en büyük insan olma özelliği, iki ayak üstünde durduktan ve iletişimi öğrendikten sonra başlamıştır. Semavi dinlere göre 15 bin, realiteye göre 7 milyon yıl önceleri…

Evrim teorimi insanı açıklayan en bilimsel teoremdir. Aslında teori denmesinin amacı teorik olduğundan değil bilinememe payı olduğundandır. Yoksa evrim, kütle çekim teorisi kadar gerçektir ve bir doğa kanunudur. Homo ile 7 milyon yıl önce başlayan dönem en son ve en zeki bizlere homo-sapienslere kadar ulaşmıştır. Bizim ise etkileşimde bulunduğumuz tek insan ırkı olan homo-neadertaller, şimdilerde ise hala hayatta olan uzak akrabalarımız olan şempanzeler, de bize en çok benzeyen tarım yapabilen, ibadet edebilen insanlardır. Evrimde her zaman baskın olan yaşama devam eder. Bizlerin baskınlığı ile 50 bin yıl önceye kadar homo-neadertaller yok olmuştur. Baskınlık ise zamanla evrimleşme ile olur. Beyin ve zeka oranı her ırk sonrası daha da artmış ve bizleri bu zamana kadar ulaştırmış olmuştur. Evrimde bir kalıp vardır, ‘ilk insan hiç var olmadı’ şeklinde. Evet bizlerin de gelişi bir başka canlı ile olmuştur. Bu semavi dinlerin ‘sudan başlayan hayat’ tabiri ile eştir ve aynıdır. Tüm yaşam olarak tek atamız olan suyun hürmetine ve tek ırk olan insan ırkına!

İlk başlarda karnımızı doyurmaktan ve sığınmaktan başka derdimiz yoktu. Sonraları buzul çağlar geçirdik ve bunlara dayanıklı olmamız gerekiyordu. İki ayak üstünde durmayı öğrendik ve tarımla tanıştık. Avcılık ise önemini hiçbir zaman yitirmedi. Fakat insan tarihi dediğimizde aklımız tarımın başlangıcına gider. Çünkü tarımla uğraşan toplum, yerleşiktir; yerleşik toplum tarihin ürünüdür. Şehirleşmeler ve onun akabinde imparatorluklara kadar giden kıvılcım böylece tarımla başlamış oldu.

İhtiyaçlarına göre şekillenen insan daha çok önceleri kendi arasında iletişime ulaştı. Birbirleriyle anlaşabiliyor, yardımcı olabiliyorlardı. ‘Bir elin nesi var, iki elin sesi var’ atasözü temellerini burada attı. İnsan yeryüzüne kurduğu yapı taşlarını hep bir temel hissiyate otutturur. İlk zamanlar bu hayatta kalma güdüsü iken sonraları sevgi ve güç olarak devam etti.

İlk insanlar da sevdi. İlk topluluklar anaerkil temeller attı. Çünkü üreme için tek bir ana yeterliydi. Ama ahlak yine kendisinden ödün vermedi. Bir kurala göre üreme gerçekleştiriliyordu ve hepsi kayıtlıydı. Günümüzcesi, doğan çocuğun babası biliniyordu. Bu ise sevgiye engel değildi. Kendi aralarında kurabildikleri iletişim ile ahlakın temelleri atılmıştı. Kimse kimsenin eşine tecavüz edemezdi. Ahlak ta o zamanlar yerleşmişti.

Tarımla birlikte anaerkil yerini ataerkil topluluklara bıraktı. İnsanlar arası sıcaklaşma gün geçtikçe soğudu ve aralarına sağlam duvarlar örüldü. Nüfusun da artmasıyla bu kutuplaşmalar ayrılıklara sebep oldu ve düşünce farklılıkları da böylece gerçekleşmiş oldu. Komün komün ayrılan bu topluluklar zamanla günümüze kadar ulaşan ticaretin, savaşın ve barışın temellerini atıyor olacaktı.

İnsana dayalı her kavram dinamiktir. Bu ahlak da olsa böyledir, his de olsa böyledir. Hiçbir insan doğar doğmaz katil ya da hırsız doğmaz. Ahlak önceleri anaerkil döneme göre dizayn edilmiş ve normal karşıladığı durumlar var iken şimdiki toplumlarda bunun normal karşılanması anormaldir. Yani bir kalıba göre şekil alır. Katillik ve hırsızlık gibi kötü kavramlar da böyledir. Duvarların inşa edilmesi ile uzaklaşan topluluk birbirlerine karşı güçlü/ güçsüz olmuş ve hırs hissiyatini geliştirmiştir. Bu hırs ancak insanı hırsız ya da katil yapar. Fakat mağara adamlarında bunu görmemiz pek mümkün değildir, bu da bu hisleri insanın yarattığını gösterir.

Sevgi ve birliktelik ile atılan yerleşimler kötü olayların ve hırsın başlaması ile yerini güce bırakmış, büyük imparatorluklar ve saraylar ortaya çıkmıştır. Bu güç öyle sınırsız olmuş ki kral kendini bazen Tanrı’nın oğlu bazen ise Tanrı’nın veliahtı ilan etmiştir. İnsanlığın çıktığı Afrika ve Mezopotomya’da başlayan bu dönem sonraları tüm Dünya’ya yayılacaktır. Çünkü Uzak Doğu’da yaşayan Türk topluluklarında da bunlar görülmüştür.

Sarayların inşası ile sınıf ayrılıkları başlamış ve insanlar arası keskin farklar ortaya atılmıştır. Bu da – her ne kadar imkansız olsa da – zamanla bir realiteye dönüşmüştür. Köle olarak doğan insanlara, üstün olarak doğan insanlara, kral olarak doğan insanlara inanılmaya başlanmıştır ve toplumların düzeni bu ayrımlara göre inşa edilmiştir. Irk ayrımının da buradan geldiğini söylemek pek de imkansız olmaz sanırım. Farklı bölgelere dağılan insanlar artık birbirlerine çok uzaklar… Ortak atadan geliş böylece farklılaşmanın temellerini atmıştır. Ve günümüzde de güce odaklı saraylar, ayrımlar, savaşlar ve haklar devam etmektedir. Ara ara buna engel olacak çözümler bulunsa da zamansal olarak pek bir etki yaratmamıştır.

Kozmik zamanda miniciğiz. Hatta var olduğumuzu söylemek komiklik olur. Fakat insana bakışın temeli bu şekilde. Bizim de bunun bir parçası olduğumuzdan bizim için çok yokluk sebebi de değiliz. Ama insan ve sevgi nedir, demenin aslı sadece mantık ve tarihsel kavramı değil biraz da duygusal yönünden bakmak gerekir. Çünkü değer bu yapıda gizlidir. Mağaralardan, gökdelenlere kadar gelen süreçte her zaman değerler artmıştır, hiç eksilmemiştir. Kimi zaman düşünce değerli olmuştur, kimi zaman toprak, kimi zaman para ve kimi zaman ise kadın ve sevgi değerli olmuştur. İnsana psikolojik ve bir takım Dostoyevski gözünden bakmak bu bölümün esası.

‘Cehennem, insan yüreğinde sevginin bittiği yerdir.’ Dostoyevski

Cehennemin sonsuz öfke, nefret ve azabını Dostoyevski sevginin bitmesi ile olacağını söylemiştir. Tarihte de aynen böyle olmuştur. Sevginin ve anlayışın bitmesi ile kudret güce odaklanmış ve bir daha da düzen sağlanamamıştır. Sevgi insanı yaşatan, var olduğunu hissettiren bir his olarak kalmaya devam etmiştir. Sevgisiz bir insan bir hiç olur. Sevgi ise neye duyulan bir sevgidir? Bunun her zaman insan olması gerekmez. İnsanın sevgiyi hissedilmesi ve sorumluğunu alması güçtür. Fakat bir şehre duyulan, bir lidere duyulan, bir ülkeye duyulan sevgi böyle değildir. Karşılıksız sevgi de sevgi saftır ve güçlüdür. Baki kalması muhtemeldir. Bir insan gerçekten hissederse Galata Kulesi’ni sevmesi bir insanı sevmesi ile eşdeğerdir hatta belki de daha fazladır. O insanda uyandırdığı hise bağlıdır. İnsanın maddeye aşık olmasına George Orwell’ın şu sözü ile açıklamak mümkün olur,

‘İnsan sevilmekten çok anlaşılmayı istiyordu belki de…’

Sevgi temelli atılmış bir devlet de bir topluluk da güçlü olur. Fakat güç temelli atılan topluluk sevgiden mahrum kalır. Cebindeki milyon para değil kalbindeki bir insan her zaman daha değerlidir. Çünkü insan ne kadar maddeye bağımlı olursa olsun içinde hep bir ideali vardır. Çünkü tutku, arzu insana özgüdür ve ancak bir insan ile sağlanır.

Ve ‘her şey bir insanı sevmekle başlar’ Sait Faik Abasıyanık

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir